Αρχαιοελληνικά Θέματα στη Σύγχρονη Ελληνική Ζωγραφική
ΑΜΗΤΟΣ
Τιμητικός τόμος για τον Μανόλη Ανδρόνικο, τ. β σελ. 939
Έκδοση : Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 1987
…………………………………………………… Τα θέματα που μεταφέρει ο Μυταράς στα έργα του προέρχονται από την αρχαία ελληνική τέχνη. Ο Γ. Χατζάκης, χωρίς να βρίσκεται σε διαμετρικά αντίθετη θέση, αντλεί ιδέες και μορφικά ευρήματα από τον κόσμο των βυζαντινών και μεταβυζαντινών φορητών εικόνων και τοιχογραφιών. Τα ερεθίσματά του συνδέονται, ως ένα βαθμό, με την ατμόσφαιρα των παλιών εκκλησιών. Όμως η διαδικασία της φθοράς που υφίστανται οι μορφές του ξεκινά από καθαρά προσωπικά βιώματα. Τα κόκκινά του θυμίζουν ανοιχτές πληγές, τα κίτρινά του είναι αρρωστημένα, τα πράσινα υποτονικά. Οι «’γιοι» σε μια πρώτη φάση και οι «Μάρτυρές» του (Πίν. 190.1-2) στη συνέχεια, συχνά με φτερά στους ώμους, με δόρυ στο χέρι και φωτοστέφανο στο κεφάλι, είναι μορφές μνημειακές που μαρτυρούν τη αληθεία αλλά ταυτόχρονα και βασανίζονται· πιστεύουν και σκέφτονται. Τα πρόσωπά τους είναι περίλυπα, καμιά φορά από αξιοπρέπεια αγριεμένα. Όπως γράφει ο Γιάννης Ρίτσος «δεν ξέρεις αν είναι αρχαίοι άγιοι του Χριστιανισμού ή σύγχρονοι άγιοι, εργάτες και αγρότες, μαρτυρικοί και οργισμένοι, των μεγάλων και καθημερινών απελευθερωτικών αγώνων». Ο περίγυρός τους είναι χώρος αφηρημένος, που όμως κάθε άλλο παρά υποβάλλει την αίσθηση της μακαριότητας του θείου. Έχει μεταβληθεί σ ένα πεδίο συγκρούσεων, εκρήξεων, φθοροποιού αγωνίας, όπου η εξπρεσιονιστική ένταση συνδυάζεται με την καθολικότητα της αφαίρεσης.
…………………………………………………………………………………………………………………
Άλκης Χαραλαμπίδης
Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
